Pierwsze trąby powietrzne w Polsce

Pierwsza¹ jest z 29 kwietnia 1680 r., a zdarzenie miało miejsce w Wilanowie: „około pierwszej godziny z południa powstała tu burza niesłychanej gwałtowności, połączona z grzmotem i deszczem nawalnym, pędzona od strony południowo-zachodniej. Wicher straszliwy, jakiego najstarsi ludzie nie pamiętają, obalił część stajen królewskich z ogromnym budynkiem mającym do dwieście kroków długości, napełniwszy rozwalinami trzecią część wielkiej alei; a łamiąc grube belki sprawił taki huk, jakby z wielu dział naraz wystrzelono, powywracał z korzeniem najgrubsze drzewa w ogrodzie królewskim, pozrywał dachy z wielu domów, a nawet z kościoła ojców Karmelitów i wiele innych szkód poczynił, choć burza nie trwała dłużej nad pół kwadransa. Woda na Wiśle tak się podniosła, że zatopiła wyspy i grunta przyległe. Okropny ten huragan wielkie także porobił szkody w majętności królewskiej w Wilanowie, obalił stajnię nowo zbudowaną, przy czym zostało zabitych albo pokaleczonych kilka koni wielkiej ceny. Ale bardziej niż tych wszystkich strat, żałował król jegomość drzewa z gniazdem bocianim, które wicher z korzeniem wywrócił. Ludzie musieli się kłaść na ziemi, inaczej wicher porywał ich w powietrze i rzucał nimi daleko. Jest przy tym niemało powieści o złych duchach, które w powietrzu latające widziano”. W tym opisie na trąbę powietrzną wskazuje zwłaszcza końcowy fragment o unoszeniu ludzi.
:__________________________________________________________________
Druga relacja² dotyczy Koźmina Wielkiego i Nowego w 1745 r. Skutki trąby, opisanej przez kronikarza, dają pojęcie o sile kataklizmu: „od 15 lipca począwszy aż do święta ścięcia św. Jana, tj. do 29 sierpnia, nie zamknęły się upusty niebieskie. Żniwa oczywiście zniszczały. W sam dzień 29 sierpnia pokryło się naraz po południu niebo czarnymi chmurami i taka zapadła ciemnica, że niczego dojrzeć nie było można. Następnie powstał szalony wicher, który poruszył w posadach budynki, a zamieniwszy się w trąbę powietrzną, pozrywał drzewa i poprzewracał zabudowania. W starym mieście zarzucił wieżę kościoła parafialnego, a jej podstawy rozłupał na kilka części, zniósł dalej wieżę ratuszową i zniszczył zupełnie ratusz, podobnie zburzył synagogę oraz mnóstwo domów i budynków gospodarczych. W nowym mieście zniósł wicher wszystkie domy naokół rynku stojące, porozbijał wszystkie stajnie, obory, stodoły i cztery wiatraki. Nadto wywrócił obydwa kościoły prebendalne św. Krzyża i św. Ducha, na przedmieściach stojące. Nie pozostawił też w spokoju zamku sapieżyńskiego. Wybiwszy wszystkie okna, poodkrywał dachy, a część dachu ze strony południowej, wraz z pokryciem wieży, zniósł zupełnie. Podobnie poniszczył oficyny i powyrywał w ogrodzie nieomal wszystkie i najstarsze drzewa. W sąsiedniej wsi Wrotkowie wszystkie domy, stajnie i stodoły uległy zniszczeniu, pozostał się tylko jeden dom, ale i w niego uderzył piorun i obrócił go w perzynę. Podobnego losu doznały wsie Staniewo, Budy, Grembów, itd. Lasy przedstawiały się jakoby kosą ścięte. Wszystko to trwało zaledwie jeden kwadrans. Następnie spadł grad tak silny, że wybijał oczy zwierzętom, zabijał ptaki na drzewach i zwierzynę leśną. Nawałnica ta wywołała oczywiście ogólne przygnębienie”.
::__________________________________________________________________
Precyzyjny opis³ trąby jest z 1862 r. – „29 lipca o godzinie 4 po południu śród dnia nader skwarnego, mieliśmy w Żerkowie trąbą wietrzną, zjawisko, które dość często pojawia się na wybrzeżach Chin i Japonii, czasami nad Bałtykiem i Adriatykiem, lecz bardzo rzadko u nas zachodzi. Od zachodu posuwała się z szumem wielkim i stłumionym łoskotem na błękicie nieba wcale niewielka, czarna chmura, która u dołu swego miała zakręcony lejek, podobny do końca skorupy ślimaczej. Lejek ten opuszczał i rozszerzał się coraz to bardziej w szybkim biegu chmury i wziął ją prawie całą w wir swój i taniec. Naraz zerwał się tak straszliwy wicher, iż w oka mgnieniu połamał najtęższe drzewa, lub powyrywał je z korzeniem i że wszystko powywracał i zniszczył, co znalazł w obwodzie swoim. Wiatr ten kręcił się i wirował w wielkim kole na 2000 metr. w średnicy – i co napotkał, to pochwycił i uniósł z sobą w powietrze. Kilka tylko sekund potrzeba było, aby 1/3 część zabudowań Żerkowa poobalał, pozrywał i w gruzy zamienił. Był tak silnym, iż nawet grube mury oprzeć mu się nie mogły, rozrzucał je jakoby z słomy, lub latającego piasku były wzniesione. Ponad kościołem niebo pokryło się grubą, różową mgłą – albo raczej tumanem kurzu popiołowego, spoza którego przebijało się takie samo krwawe, płomienne światło, jakie spostrzegać się daje na niebie przy przechodzących prądach elektrycznych, albo w czasie pojawiającej się zorzy północnej. W mieście myślano, że kościół się pali i probostwo, i dlatego mnóstwo ludzi wybiegło na pomoc, mimo że sam Żerków w gruzach swoich się tarzający, niemało jej potrzebował
:___________________________________________________________________________________

Jest też wiele podobnych, ale krótkich relacji. Na przykład:

– W 1697 r. „w drodze od Horodiszcz wicher kręcący napadł mię i syna mego, mało z końmi nie powywracał”⁴.

– W 1821 r. „w powiecie łęczyckim pokazała się trąba wietrzna pomiędzy wsiami Jarochowskiem i Mazewem, poniszczyła zboża, kamienie do dwóch centnarów ważące z ziemi ruszyła i uniosła, stodoły, drzewa itd. powyrywała i wywróciła, wydając szum, łoskot i zapach siarki”⁵.

– W 1836 r. koło Witebska „pracujący na polu wieśniak, porwany przez burzę, uniesiony został w pobliski staw, z którego wyrwał go nowy pęd wiatru i na ląd wyrzucił. Przestrach i otrzymane rany zmusiły go do położenia się w łóżko, jednak bez niebezpieczeństwa utraty życia”⁶.

– W. 1851 r., w okolicy Miechowa – „wicher obalił 5 domów i karczmę, przy czym jeden człowiek i 20 sztuk bydła zginęło”, a we wsi Charsznica „trąba nadpowietrzna połączona z gradem nadzwyczajnej wielkości, zniszczyła zupełnie 15 chałup i inne zabudowania”. Ten sam huragan poczynił spustoszenia w okolicy Wolbromia⁷.

– W. 1883 r. w okolicy Turka – „zaczęło się ono od wichru, który wywracał drzewa, budynki, unosił wozy z końmi i ludźmi, po czym nastąpiła niesłychana ulewa, która trwała do trzech godzin i poznosiwszy groble i mosty, zalała pola na przestrzeni z górą tysiąca morg. Straszliwy ten dramat natury zakończył grad, który dobił to, czego nie zniszczył wicher i ulewa”.

– W. 1885 r. w Świętasiekierce – „trąba powietrzna przeszła w zeszły wtorek przez naszą okolicę i zrządziła dużo szkody. Snopki zboża zabierała szalona wichura z sobą wysoko w powietrze”.

– W. 1917 r., w pobliżu rzeki warty w pow. Wieluńskim w miejscowości folwark Radycki – „upału wielkiego nie było, była ładna pogoda. Naraz z odległej chmury zaczął się formować lej, ostrzem zwrócony ku dołowi, z ziemi zaś zaczął się wznosić jakby dym spomiędzy zabudowań wymienionej miejscowości. […] Skutki trąby były straszliwe: jedną stodołę zmiotła aż do klepiska, dwie uszkodziła i trzy domy mieszkalne. Ludzie w panice pouciekali. Zboże było zwichrzone, jakby spalone. Części maszyn i budynków znaleziono potem daleko w polu”⁸.
:__________________________________________________________________________________
He,he to koniec. Myślę że się wiele dowiedzieliście! Naara....